فرد درس نخوانده و مكتب نرفته و بزرگ شده در ميان قومى بىفرهنگ به دور از كمالات انسانى و آلوده به رذائل اخلاقى ؛ قومى كه غارت و چپاولگرى كار روزانهء آنان و زنده به گور كردن دختران و كشتن فرزندان مايهء افتخارشان باشد ؛ قومى كه به پدران خود ببالند و با مادران خود بياميزند و به فسق و فجور مباهات نمايند ؛ قومى كه دانش را نكوهش ، و از جهالت حمايت كنند ؛ و در عين پلنگ خويى ، از سوى ديگر اقوام مورد تحقير و سرزنش واقع شوند ! روزى زير پاى يمنىها و روزى ديگر زير يوغ حبشىها لگدمال گردند ؛ يا روزى در برابر روم سر فرود آورند و روزى ديگر فرمانبر فارس شوند ! حال اگر در چنين محيطى آشفته ، يك فرد درس نخوانده كتابى بياورد كه آن را مشعل هدايت بنامد ، و در آن قوانينى به وديعت بگذارد كه تمام زندگى بشر را در بر بگيرد و سرگذشت اقوام پيشين و پيشگويىهايى در خصوص سرنوشت اقوام آينده نيز در آن باشد ، و همهء آن‌ها مو به مو تحقق يابد ، و حتى يك حرف آن دروغ درنيايد ؛ آيا هيچ عاقلى احتمال مىدهد كه اين كتاب ساخته و پرداختهء آن شخص باشد در صورتى كه وى درس نخوانده ، مكتب نرفته و در ميان چنين قومى بزرگ شده است ؟ ! در جهانى كه همهء موجودات آن دستخوش تغيير و تحول هستند ، آيا ممكن است انسانى پيدا شود كه خود جزو اين جهان طبيعت و محكوم به تغيير و تحول در آن باشد ، و با اين وصف بتواند در همه شئون عالم بشرى دخالت كند و كتابى - مشتمل بر معارف ، علوم ، قوانين ، مواعظ ، امثال و قصص - به دنيا عرضه نمايد ، كه در آن از تمامى شئون زندگى سخن رفته و در هر رشته‌اى از معارف اظهارنظر شده باشد ؛ حق سخن در همهء موارد ، يك‌سان و در سطحى و الا ادا شده باشد ؛ مطالب آن در طول 23 سال و در اوضاع مختلف القا گرديده باشد ؛ و در عين حال ، حتى يك حرف آن هم باطل نشده باشد ؟ ! با اين كه هيچ انسانى در اين مدت به يك حال باقى نمىماند و خواه ناخواه دستخوش تغيير و تحول مىشود ! البته ، هيچ عاقلى ترديد به خود راه نمىدهد كه اين همه مزايا و ويژگىهاى نهفته در قرآن ما فوق نيروى بشرى و ماوراى وسائل طبيعى و مادى است ؛ و اگر كسى نيروى تشخيص